• slide10
  • Slide1
  • Slide2
  • Slide3
  • Slide4
  • Slide5
  • slide6
  • slide7
  • slide8
  • slide9
PDF Drukuj Email

RYS HISTORYCZNY

OCHOTNICZEJ STRAŻY POŻARNEJ

W LIPNIE

Bezpośrednia walka z ogniem prowadzona była przez ludzi już w zamierzchłej przeszłości. Miała jednak charakter niezorganizowany, doraźny wysiłek ludzi w walce z tak potężnym żywiołem, jakim był ogień, mimo wielkiej ofiarności nie przynosił większych sukcesów, ograniczając w najlepszym przypadku tylko rozmiary klęski.

W Polsce ze zorganizowanym ratownictwem od ognia spotykamy się po raz pierwszy w XIV wieku na terenie większych miast, a następnie w mniejszych ośrodkach miejskich. Nie tworzono jeszcze wówczas organizacji zwalczających pożary. Obowiązek pełnienia funkcji ratowniczych na wypadek zaistnienia pożaru spoczywał na sąsiadach, a zwłaszcza na organizacjach rzemieślniczych - cechach. Władze miejskie wyznaczały baszty, bramy i domy do obrony cechom. One też miały obowiązek strzec ich przed pożarami.

Można, zatem zauważyć, że akcja gaśnicza była często chaotyczna, a do pożaru wzywał kościelny dzwon, by ludzie śpieszyli na ratunek swojego dobytku. Pożary były zmorą mieszkańców miast i wsi, gdyż domy w tym okresie były w większości drewniane. Największe pożary, jakie dotknęły Lipno miały miejsce latem 1473 r., gdzie spaliły się okoliczne lasy i część miasta, a także w końcu XVIII wieku, gdy spalił się dach kościoła.

W początkach XIX wieku zaczęto sobie zdawać sprawę z potrzeby tworzenia specjalnych organizacji do gaszenia pożarów, odpowiedniego szkolenia ludzi oraz przygotowania i doskonalenia narzędzi pożarniczych. Było to następstwem postępującego uprzemysłowienia, związanego z budową fabryk, miast, wsi, osiedli oraz narastających groźnych pożarów. Polska nie istniała jako państwo,
a naród był zniewolony przez zaborcę i pozbawiony możliwości rozwoju własnych organizacji strażackich. Jednak tragedie pożarowe zmuszały władze do jednostkowego wydawania zezwoleń na ich powstawanie.

Rozprzestrzeniające się klęski pożarów miały ścisły związek z drewnianą zabudową miast i wsi. Z analizy opisu Lipna z 1820 r. wynika, że w mieście spośród 262 domów tylko 22 były murowane. Budulcem pozostałych 240 było drewno. Miasto było ubezpieczone, a suma asekuracyjna w Towarzystwie Ogniowym wynosiła ogółem 231975 złp. W tych warunkach o wybuch pożaru nie było trudno, miasto zbudowane było na małej przestrzeni.

Władze miejskie w połowie XIX wieku zabroniły wprawdzie budowy domów drewnianych przy głównych ulicach miasta. Jednak na peryferiach w dalszym ciągu dominowało budownictwo drewniane. Nic, więc dziwnego, że inicjatywa utworzenia straży ogniowej spotkała się z aprobatą społeczności lipnowskiej.

W efekcie Rada Administracyjna Królestwa Polskiego w dniu 15 czerwca 1819 r. wydała postanowienie o organizacji obrony przeciwpożarowej. Dotyczyło ono miast Królestwa Polskiego, w tym Lipna. Postanowienie mówiło, że właściciele nieruchomości zobowiązani byli stawać do pożaru i „na lustracje” z końmi lub odpowiednimi narzędziami ratunkowymi, jak ręczna sikawka, wiadro, siekiera, bosak, drabina. Ponadto przed każdą posesją winna była stać beczka z wodą. Akcją ratowniczą podczas pożaru kierował burmistrz miasta. Organizacja ta była wadliwa
i nie dawała gwarancji należytej obrony miasta przed pożarami. W związku
z powyższym pożądane było utworzenie specjalistycznej organizacji strażackiej
w mieście. Tak, więc inicjatywa utworzenia Ochotniczej Straży Pożarnej spotkała się
z powszechnym uznaniem i zyskała poparcie mieszkańców Lipna.

W 1879 r. powstała myśl utworzenia w mieście specjalnej organizacji mającej za zadanie obronę mienia na wypadek pożaru. Burmistrz miasta, Józef Getz opracował „Projekt zasadniczy organizacji Straży Ogniowej Ochotniczej dla Miasta Lipna" i przedstawił go władzom do zatwierdzenia, które nastąpiło w dniu 1 listopada 1880 r. Fakt ten ucieszył mieszkańców miasta i zyskał ich poparcie, gdyż ludność wyrażała ogólną niechęć do władz carskich. Powstanie polskiej organizacji strażackiej było efektem świadomości obywatelskiej i heroicznego uporu ówczesnej elity Lipna, która swe przekonania moralne i patriotyczne zaszczepiała coraz szerszym kręgom mieszkańców miasta.

Przełomowym momentem w dziejach lipnowskiej straży pożarnej był rok 1881, wtedy to z inicjatywy burmistrza Lipna Józefa Getza założono Towarzystwo Straży Ogniowej Ochotniczej. Założycielami lipnowskiej straży byli: Wincenty Boguszewski, dr Edward Budzyński, Józef Getz, Franciszek Henel, Dawid Kaufman, Józef Lisiecki, Antoni Strygner, Mateusz Sobiecki i Henryk Werner. Pierwszym naczelnikiem straży został Antoni Strygner, a jego pomocnikiem Wincenty Boguszewski.

Pierwsza uroczysta zbiórka strażaków odbyła się 29 czerwca 1881 r. w dzień świętych Piotra i Pawła po nabożeństwie w Kościele Wniebowzięcia NMP, które odprawił ks. kanonik A. Płoski. Po nabożeństwie strażacy udali się na cmentarz, gdzie ksiądz A. Płoski dokonał poświęcenia Ochotniczej Straży Pożarnej w Lipnie. W tej uroczystości wzięli udział przedstawiciele władz rządowych, a także okoliczni właściciele ziemscy tacy jak: Jan Karnkowski z Karnkowa, Julian Czapski z Radomic, Roman Godlewski z Kłokocka, Karol Płaskowski z Głodowa i wielu innych.


image002

Grupa członków założycieli straży z 1881r. Siedzą od lewej: A. Truszkowski, Wł. Lisicki, (...),Dr T. Stępniewski, K. Wojtkiewicz, (...), P. Żukowski. Stoją od lewej: S. Szpotański, J. Jankowski, R. Kuśmierkowski, F. Fenske, Gronkowski, K. Alifirenko, L. Chmielewski.

 

W 1882 r. wybrano Radę Nadzorczą, której prezesem został dr Tymoteusz Stępniewski. Zadaniem Rady było wybudowanie remizy strażackiej. Budową kierowali: Henryk Werner, Józef Lisicki i Edward Błotnicki.

Lipnowska Ochotnicza Straż Pożarna miała 3 oddziały: toporników, sikawkowy i beczkowy, każdy po 20 strażaków. W 1883 r. zorganizowano czwarty oddział porządkowy, a ponadto powiększono oddziały do 30 osób. W mieście założono 4 dzwonki alarmowe. Stróżom nocnym wydano 4 trąby. Zakupiono sikawkę, drabiny i węże. W 1883 r. powstała też orkiestra smyczkowa pod kierownictwem Teofila Szymańskiego.

Każdy oddział straży miał swój proporzec: topornicy - czerwony, sikawkowi - niebieski, beczkarze - zielony, porządkowi - żółty. Jednak straż w Lipnie nie miała sztandaru. Korzystając z okazji uroczystości koronacyjnych cara Mikołaja II w 1896 r., lipnowska OSP sprawiła sobie sztandar, koloru pąsowego, z wizerunkiem strażaka stojącego na drabinie wśród ognia i dymu. Władze carskie nie zezwoliły na jego używanie, gdyż dopatrywały się w nim wizerunku polskiego żołnierza. Po zaprezentowaniu sztandaru został on przez władze carskie zarekwirowany. W 1900 r. strażacy próbowali sztandar odzyskać. W tym celu zwrócono się do naczelnika powiatu, lecz ten odmówił jego zwrócenia. Dopiero w 1908 r. w czasie jubileuszu 25-lecia OSP, władze zezwoliły na posiadanie sztandaru z wizerunkiem św. Floriana, patrona strażaków. Duża zasługa w tym ówczesnego naczelnika straży dr. Juliana Zalewskiego. Sztandar wykonał Gustaw Trenkler. W 1916 r. Maria Dobrosiowa wyhaftowała na sztandarze wizerunek Orła Białego. Od tego momentu towarzyszył on strażakom podczas uroczystości państwowych, kościelnych i strażackich. W czasie tych uroczystości strażacy otrzymywali nagrody i wyróżnienia za odwagę przy gaszeniu pożarów. Lista nagrodzonych jest długa. Byli wśród nich m.in.: W. Dudziński, W. Lisicki, Jankowski, Kalinowski, Kuśmirowski i inni. Wnieśli oni duży wkład w kształtowanie oblicza społeczeństwa na rzecz ochrony życia i zdrowia ludzkiego oraz dorobku materialnego i kulturalnego społeczeństwa przed pożarami. Ochrona przed pożarami dorobku ludzi i bogactw kulturowych naszej Ojczyzny stanowi ważną część wychowania obywatelskiego. Dlatego właśnie te cele starali się realizować lipnowscy strażacy.

 

image003

Korpus Straży Lipnowskiej 14.05.1896 r.

 

Największy rozkwit OSP w Lipnie nastąpił po 1901 r. Wtedy to znacznie zwiększyła się liczba strażaków. Oddziały II, III i IV liczyły po 40 ludzi. Poprawiło się znacznie wyposażenie strażackie. W 1910 r. ustanowiono funkcję adiutanta, którym został Wacław Sikorski. Dowódcami oddziałów byli w kolejności: L. Bukowski, J. Szagun, W. Wujciński i M. Wysocki.

 

image005

Korpus Straży Lipnowskiej 1909r.

 

W dniu 27 listopada 1910 r. we Włocławku odbył się Zjazd Ochotniczych Straży Ogniowych, w którym udział wzięła delegacja z Lipna w składzie: pomocnik naczelnika A. Gajder, dowódca IV oddziału M. Wysocki i J. Kopcewicz. Następny zjazd odbył się w 1912 r.

W 1911 r. wybuchł wielki pożar w Lipnie, który strawił część miasta. Drugi pożar wybuchł w Złotopolu. W dniu 9 lipca 1912 r. wielu strażaków zostało odznaczonych za ratowanie mienia m.in.  W. Grochocki, I. Kaniewski, S. Szczepankowski
i W. Topczewski.

W latach 1881-1918 straż utrzymywała się z dobrowolnych składek, które wnosili właściciele nieruchomości. W zamian byli zwolnieni od utrzymywania narzędzi. Wysokość opłat, które wpływały do kasy strażackiej ustalał Magistrat. Od 1910 r. straż uzyskała stały dodatek od Towarzystwa Kredytowego w Lipnie. Ponadto straż uzyskiwała dochody od zabaw urządzanych w parku miejskim.

Wybuch pierwszej wojny światowej zmienił radykalnie sytuacje polityczną
w Lipnie. W dniu 1 sierpnia 1914 r. w niedzielę o godzinie 16°°, naczelnik powiatu Kotów, wyjeżdżając z miasta wraz z VI korpusem syberyjskim, powierzył pieczę nad miastem OSP. W rym samym dniu utworzono Tymczasowy Komitet Obywatelski składający się z 18 osób, który objął władzę w mieście. Obsadził on rogatki miasta
3-osobowymi posterunkami Straży Bezpieczeństwa, której naczelnikiem został członek OSP inż. R. Strzałkowski. Komitet wykazał wielką sprawność i energię w działaniu, do czego w znacznej mierze przyczyniła się głównie Straż Ogniowa, pełniąca funkcje milicji. Objęła ona całkowitą opiekę nad miastem. Ustanowiono patrole
w mieście.

Działalność ta nie podobała się władzom niemieckim. Wielu strażaków było prześladowanych. Naczelnik OSP J. Sarzało został aresztowany, a inni zatrzymani jako zakładnicy. Wśród nich byli m.in.  B. Żołędowski,  J. Domke,  J. Raniszewski,  S. Sobiecki.

W maju 1915 r. decyzją naczelnika powiatu na dowódcę straży w Lipnie mianowany został Niemiec oberlejtnant dr Hofman - nadleśniczy. W związku
z powyższym ograniczona została działalność straży, gdyż podlegała ona decyzjom władz niemieckich. Sytuacja ta spowodowała znaczną aktywność Polaków, którzy doprowadzili w 1916 r. do Zjazdu Straży Ogniowych Królestwa Polskiego w Lipnie, który odbył się w dniach 7-9 września 1916 r. Uczestnicy Zjazdu wyrazili podziw dla lipnowskich strażaków za wzorowe utrzymywanie narzędzi pożarniczych.

W dniu 5 listopada 1916 r. komendant Straży Ogniowej dr Hofman polecił lipnowskim strażakom zebrać się na Nowym Rynku i gratulował Polakom niepodległości (Akt 5 listopada) i zapewnił o swojej życzliwości. Jednak Polacy zaczęli wstępować do Polskiej Organizacji Wojskowej POW 7. Był to rezultat silnych dążeń niepodległościowych społeczeństwa lipnowskiego. W POW dużą rolę odgrywali strażacy, którzy między innymi wzięli udział w nabożeństwie żałobnym z powodu zgonu wielkiego pisarza Henryka Sienkiewicza.

Straż Ogniowa w 1917 r. była współorganizatorem patriotycznych uroczystości obchodzonych w stulecie śmierci Tadeusza Kościuszki urządzonych pod hasłem „Wolność - Całość - Niepodległość". Na czele komitetu obchodów stanął Hipolit Wąsowicz. Drużynie skautowej wręczono sztandar. Na frontonie kościoła Wniebowzięcia NMP (pod statuą Matki Boskiej Niepokalanej) odsłonięto
i poświęcono tablicę pamiątkową o treści: „Ziemia Dobrzyńska w setną rocznicę śmierci Tadeusza Kościuszki 15 października 1917 r.". Po mszy świętej odbył się przemarsz oddziałów strażackich ulicami miasta. Następnie w siedzibie straży za gaszenie pożarów uhonorowano: A.Insadowskiego, A. Zaborowskiego, J. Rozalskiego (komendanta POW), F. Gabryszewskiego, J. Domkego, i J. Cichockiego.

W dniu 10 lutego 1918 r. na dowódców plutonów zostali wybrani
L. Giziński i S. Strygner, a adiutantem mianowano A. Turant. Strażacy zaczęli przygotowywać się do przejęcia władzy w Lipnie. Straż dalej pełniła wspólnie z POW obowiązki Straży Bezpieczeństwa i wystawiała posterunki w mieście.

W Lipnie, w chwili przejmowania władzy, stacjonowały wojska niemieckie. Opuszczając miasto skorzystali oni z kolejki wąskotorowej, a wcześniej dobrowolnie oddali straży kilka karabinów. W czasie tej ucieczki doszło do starcia, które nie pociągnęło za sobą większych ofiar z wyjątkiem Kazimierza Trzaskalskiego, członka OSP. Strażacy uszkodzili tory i wykoleili parowóz oraz pierwszy wagon. W zasadzce brało udział ponad 40 strażaków.

Można stwierdzić, że w pełni harmonijna działalność OSP i POW przyczyniła się
w dużej mierze m.in. do uzyskania niepodległości w dniu 11 listopada 1918 r. Przejęcie władzy w mieście przebiegało spokojnie. Społeczeństwo lipnowskie przystąpiło do organizowania polskiej administracji w wyzwolonym mieście i to
z udziałem społeczności strażackiej. Wyrazem tego stanu rzeczy był wybór na burmistrza miasta Józefa Strzałę - członka OSP.

Po odzyskaniu niepodległości w listopadzie 1918 r. Ochotnicza Straż Pożarna
w Lipnie wznowiła swoją działalność. Przepisy Rady Administracyjnej Królestwa Polskiego z dnia 15 czerwca 1819 r. dały początek organizowania racjonalnej obrony przeciwpożarowej. Ochotniczą Strażą Pożarną w Lipnie w okresie międzywojennym kierowali prezesi: dr A. Ordyński, burmistrz J. Strzało, E. Kukowski, K. Keller, A. Henel, dr K. Maciejewski, K Szyjewski i burmistrz Z. Uzarowicz

 

image008

Korpus Straży Lipnowskiej 1930r. – sikawka WANDA

 

image009

Oddział I 1932 r. w tle remiza murowana.


W dniu 1 września 1939 r. wojska niemieckie uderzyły na Polskę. Rozpoczęły się także bombardowania Lipna. OSP została włączona w system obrony przeciwlotniczej jako służba pożarnicza. Strażacy narażali własne życie bohatersko walcząc z pożarami wybuchającymi od bomb zapalających. Głównym celem bombardowań był dworzec kolejowy. W dniu 4 września 1939 r. strażacy otrzymali rozkaz ewakuacji wraz ze sprzętem do Włodzimierza Wołyńskiego. Po długiej tułaczce i ciężkich przeżyciach jednostka straży wróciła do Lipna 8 października 1939 r.

 

image011

Oddział II 1932 r.

image013

Oddział III 1932 r.

image015

Oddział IV 1932 r.

image017

Orkiestra z 1932r.


W pierwszych tygodniach władze hitlerowskie zorganizowały OSP w Lipnie, która udostępniona została tylko dla Niemców. Dla uzupełnienia stanu osobowego
w szeregi straży włączono Polaków tworząc z nich Obowiązkową Straż Pożarną. Nie posiadała ona żadnych praw statutowych. Narzucone zostały tylko obowiązki, głównie dotyczące gotowości operacyjnej. Zbiórki i ćwiczenia ustalone były przez odrębny regulamin, a odbywały się one raz w tygodniu. Komendantem straży był funkcjonariusz policji, który był podporządkowany komendantowi policji porządkowej w mieście. Używano dotychczasowego sprzętu gaśniczego. W związku ze stanem wojennym władze okupacyjne zarządziły zakaz używania syreny dźwiękowej
w wypadku wybuchu pożaru.

W 1945 r. w obliczu zbliżającego się frontu miasto pozostało bez zorganizowanej straży pożarnej. W chwili wyzwolenia miasta - 22 stycznia 1945 r. – strażacy szybko zaczęli organizować się ponownie i służyć miastu.

Od 1918 r. OSP w Lipnie ciągle wzbogacała swoje wyposażenie. Pobudowano wspaniały budynek podwyższając go do dwóch pięter. W 1930 r. przeprowadzono remont generalny remizy. Zakupiono wóz pogotowia „Zuch" i przenośną sikawkę „Wanda", a dla strażaków galowe mundury. Ponadto zakupiono beczkę dwukołową, prądownice, łączniki i nowe dzwonki alarmowe, a także hydrofor, węże i samochód strażacki. W okolicznych miejscowościach straże budowały strażnice. Zbudowano je w Bobrownikach, Czernikowie, Skępem i Wielgiem.

Po wyzwoleniu w styczniu 1945 r. lipnowscy strażacy samorzutnie odbudowywali swą społeczną działalność.

Z inicjatywy starych działaczy rozpoczęto reaktywowanie OSP w Lipnie. Na czele zarządu OSP stanął Jan Wieczorkiewicz, który przy pomocy Aleksandra Kochowicza i Stanisława Lewandowskiego przystępuje do organizacji straży i orkiestry. Nowy zarząd podjął się niełatwego zadania wyposażenia straży w pierwszy sprzęt.

W pierwszych latach po wyzwoleniu straż posiadała samochód „Ford",
2 motopompy „Magirus" i podstawowy sprzęt przeciwpożarowy.

W 1947 r. ze składek mieszkańców miasta ufundowany został nowy sztandar. Poprzedni został zniszczony przez Niemców w okresie okupacji.

Działalność straży pożarnej opierała się na przepisach przeciwpożarowych
z okresu międzywojennego. Stan ten nie trwał długo. Po raz pierwszy w historii polskiego pożarnictwa powołano państwowy organ pożarniczy. W dniu 4 lutego 1950 r. ukazała się Ustawa o „Ochronie przeciwpożarowej i jej organizacji". Powołano Główny Inspektorat Pożarnictwa podległy Ministerstwu Administracji Publicznej, a Komenda Główna Straży Pożarnych podległa została Ministerstwu Gospodarki Komunalnej, a od 1955 r. Ministerstwu Spraw Wewnętrznych.

O prócz komend straży pożarnych (głównej, wojewódzkich, powiatowych
i miejskich) powołano w 1957 r. stowarzyszenie - Związek Ochotniczych Straży Pożarnych i jego komórki terenowe (okręgi wojewódzkie i oddziały powiatowe). W ten sposób Ochotnicza Straż Pożarna przestała być stowarzyszeniem wyższej użyteczności publicznej i została całkowicie podporządkowana organom państwowym. OSP działała według nowego statutu zatwierdzonego przez Ministra Gospodarki Komunalnej. Natomiast nowy regulamin OSP określał prawa i obowiązki strażaka. Wprowadzał ograniczenia członka OSP w zakresie występowania
w umundurowaniu. Strażak mógł używać munduru tylko podczas świąt państwowych i strażackich. Inne uczestnictwo w umundurowaniu jak np. udział
w świętach kościelnych nie było przewidziane. Sytuacja ta mocno zaniepokoiła wielu członków OSP. Wprowadzone zostały nowe wzory umundurowania: czapka okrągła z otokiem amarantowym, mundur szary i pagony koloru amarantowego. Zniesiono dotychczasowe dystynkcje służbowe, a na ich miejsce wprowadzono nowe wzory. Zostały unieważnione wzory odznaczeń i sztandarów. Straż mogła posiadać sztandar według wzoru ustalonego przez Ministerstwo Gospodarki Komunalnej.

Pierwszym komendantem OSP w Lipnie został Jan Wieczorkiewicz, dotychczasowy naczelnik. Komenda była wybierana na 3 lata, a w jej zarządzie byli m.in. Lech Gurtowski, Józef Modrzejewski, Wacław Twardowski, Witold Wysocki.

Nowa ustawa z dnia 13 kwietnia 1960 r. o ochronie przeciwpożarowej zobowiązywała komendy straży pożarnych do koordynacji i fachowego kierowania ochroną przeciwpożarową, a także sprawowania nadzoru nad wszystkimi jednostkami ochrony przeciwpożarowej na terenach swego działania.

W dniu 29 czerwca 1981 r. niezwykle uroczyście obchodzono setną rocznicę założenia straży. Prezesem straży był Wiesław Kuberski, a naczelnikiem Zygfryd Kopczyński. Dowódcami plutonów byli: Zygmunt Zernow, Tadeusz Przedpełski i Eugeniusz Ryska. Uroczystości jubileuszowe miały niezwykle uroczysty charakter i właśnie wtedy OSP otrzymała nowy sztandar oraz została wyposażona w nowy samochód gaśniczy GBAM 2/8+8 Star 25.

W lutym 1987 r. na zebraniu sprawozdawczo-wyborczym prezesem OSP został wybrany Jan Pacyga, a naczelnikiem Wojciech Urbanek. Z analizy dokumentów OSP wynika, że z momentem powołania straży zawodowej maleje aktywność OSP. Tylko dzięki ofiarnej pracy kilku członków OSP udało się zażegnać kryzys organizacyjny. W 1990 r. wymieniono samochód gaśniczy pozyskany
z komendy rejonowej straży pożarnych w Lipnie GBA 2,5/16.

Wzrost aktywności następuje po zmianie zarządu w 1996r. prezesem zostaje Fraanciszek Patan a Naczelnikiem Wojciech Urbanek. W jednostce zostaje utworzona Młodzieżowa Drużyna Pożarnicza. Jednostka liczy ponad 100 strażaków. Zwieńczeniem długiej, znaczącej działalności OSP w Lipnie było włączenie jednostki 4.05.2009 r. do KSRG. OSP w Lipnie posiada liczną Jednostkę Operacyjno – Techniczną – 24 strażaków. Na wyposażeniu dwa samochody pożarnicze: GCBA 6/32 Jelcz oraz GLBA 1/12 Iveco, ponadto hydrauliczny sprzęt ratowniczy. Dysponuje dużą, rozbudowaną bazą lokalową. Rok 2010 dla zarządu i strażaków Ochotniczej Straży Pożarnej jest rokiem przygotowań do obchodów 130 rocznicy utworzenia jednostki. Uroczystości odbyły się 29 czerwca 2011 r.

 


 

 

Kontakt

Komenda Powiatowa Państwowej Straży Pożarnej
w LIPNIE
ul. Sportowa 16A  tel. (54) 288 65 62
87-600 Lipno        fax (54) 288 65 77

Dodatkowe informacje

    Komendant Powiatowy
PSP w Lipnie w sprawie
skarg i wniosków
przyjmuje interesantów
w każdy wtorek w godz. 10-14


Copyright © KP PSP Lipno